Merhûm Dr. Selçuk ERAYDIN’ın TASAVVUF VE TARİKATLAR Kitabı’nın (İFAV İstanbul-2012, 10. Baskı ) TASAVVUFUN TARİFLERİ başlıklı bölümünden yapacağım alıntılar oluşturacak bu yazıyı.

“Tasavvuf bir hâl ilmi olduğu için, yapılan çeşitli tarifler de, o hâlin bir netîcesi olarak değerlendirilmelidir. Yapılan tarifleri, mîyârımız olan Kitab ve Sünnet’e uyumunu da göz önünde bulundurarak değerlendirmeğe çalışacağız.

Cüneyd Bağdâdî (ölm. 297/909), “Tasavvuf ihtiyârı (seçmeyi) terketmektir”; “Tasavvuf, Hakk’ın seni, senden öldürmesi ve kendisiyle ihyâsıdır.” ( dipnot: Kuşeyrî Risâlesi, İst. 1978, s.392) Rüveym (ölm. 330/941): “Tasavvuf, Allah’ın murad ettiğine yönelmek ve O’nun irâdesine teslim olmaktır.” “Tasavvuf fakr’a yapışmak, bezl, îsâr ve cömertlik ile birlikte, îtiraz ve ihtiyârı terk etmektir”. (dipnot: a.g.e., s.393) Dört tarifte de tasavvuf küllî irâdeye teslîmiyet olarak ifade edilmiştir. Şeyh Gâlib’in (1757-1799) müsemmat bir gazelinde: “Tedbîrini terk eyle takdîr Hudâ’nındır / Sen yoksun o benlikler hep vehm ü gümânındır” beyti de aynı mânâyı ifade etmektedir. Bu “Fenâ-yı fiil, fenâ-yı sıfat, fenâ-yı zât” mertebesidir. Bu hâl aşağıdaki kudsî hadîs ile belgelenebilir: “Kulum nâfilelerle bana yaklaşır; ben de onu severim. Onu sevdiğimde işiten kulağı; gören gözü, tutan eli olurum. Benimle görür, benimle işitir, benimle tutar…” (dipnot: A. Hanbel , Müsned, 6/256.)

Ebû Muhammed Cerîrî (ölm. 321/933) “Tasavvuf güzel ve ulvî olan HER ÇEŞİT HUYLARI KAZANMA GİRİŞİMİNDE BULUNMAK VE ÇİRKİN HER TÜR HUYLARDAN DA UZAKLAŞMAĞA çalışmaktır. Bu tarifte tasavvuf “HUY GÜZELLİĞİ” olarak ifade edilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm’de Allah Teâlâ Peygamber (s.a.v.) hakkında: “Ve sen elbette yüce bir ahlâka sahipsin”, And olsun ki, Resûlullah’da sizin için, Allah’a ve âhiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çok zikredenler için en mükemmel bir örnek vardır. (dipnot: Ahzab 33/’21) (…)