“El-hamdulillah, ahadiyet( zât, öz) makâmından değil, tafsil ve cem makâmındandır; hamd esnasında mahmûdun(övülen) mâhiyeti açısından ve ona nispetle hâmidden(öven, hamd eden) üstün olması gerekir.

(…) Hamd -hangi tarzda yapılırsa yapılsın- sûreti açısından kemâlin bir ifâdesidir. (…); hamdin niyetin kaynağına işaret etmesi, hâmidin hamd ile niyetlendiği şeyi ortaya çıkarmaya yönelmiş olmasıdır.

(…) Hamd, hüviyeti itibariyle mutlak ve küllîdir (tümel), lisanı yoktur ve ondan meydana gelen veya ona izâfe edilen hiçbir hüküm yoktur. (…) Herhangi bir senâ (övgü) sahibinden, övülene yönelik bir çeşit târiftir. Bu, bazen zâtına, bazen hâllerine veya mertebesine yâhut hükümlerine ya da hepsine birden yöneliktir. (…)

Şöyle deriz: İnsanın hakîkati onun ayn-ı sâbitesidir (Hak tarafından bilinen bir nisbet ve insanın ezelde Hakk’ın mertebesindeki temeyyüzü / kendini göstermesi). Bu, insanın kendi mertebesidir ve Hakk’ın ilmine göre gerçekleşir. Bu hakîkatin hâlleri, Hak’tan kazanılmış Vücûd (Varlık) ile zuhûr etmişlerdir. İnsanın mertebesi ise kulluğu ve ilâhı bulunmasındandır. Bu mertebenin hükümleri, insana izâfe olunan sıfatlar ve emirlerden ibârettir. (…) Hak, yaratıklarının mertebeleri açısından ve halkı (yaratması) ile bizzat nefsini övendir; hamdin sahibi yaratıkları değildir. O’ndan meydan gelen şeye hamd etmek ise ‘şükür’ diye isimlendirilir. (…)

Ben sadece kendi zevkim ve marifetime göre tahkik kaidesinin gerektirdiği şeyleri zikredip, bunlarla dil hükmünün gerektirdiklerini uzlaştıracağım. (…) Hakk’ın mutlaklığı, mücerretliği ve zâtına mahsus müstağniliği ile, zikrettiğimiz şeylerden hiçbiri O’nun hakkında câiz değildir. (…) Kâmil ve sahih zevk şunu ifade etmiştir: Hakk’ı müşâhede, fenayı (yok olma) gerektirir. Bu fenânın ardından müşâhede sahibi idrâk ettiği şeyi izah edebileceği bir imkâna sahip değildir.

İsmet Özel‘in İstiklâl Marşı Derneği internet portali İsmet Özel Köşesinde “İslâmla Damgalanmış Varoluş” üst-başlığı altında çıkan “Minareyi Çalan Kılıfını Hazırlar” başlıklı ve 2 Şevval 1442 (14 Mayıs 2021) tarihli yazısının (http://istiklalmarsidernegi.org.tr/IsmetOzel?Id=72&KatId=3) birkaç yerinden alıntılayacağım cümlelerden oluşacak bu yazı. Başlığı da alıntıladığım bir cümle teşkil etti .

“(…) Dikkatle bakarsak mücrimleri aklamanın bir türüne de tarih dendiğini görürüz. (…)

(…) Hangi türden ve/veya hangi seviyede olursa olsun kültür bir insanlık ortamı elde edebilmeğe yarar. Bunun yanında bir de insanın bizatihi ortam kabul edilmesi var. (…)

(…) Niçin yazıyorum bu türden şeyleri? Yazdıklarımı okuyan her kim ise onun aşağılık duygusuna kapılmasını önlemek istiyorum. (…)

(…) Sakın Türkiye’de İkinci Yeni’nin yaygın insan kavrayışında bir hadise yarattığını sanmayın. Yaygın olan onun heveskârane bir tutum olduğuydu. (…) Dikkatlerin İsmet Özel’in yazdıklarına çevrilmesi halinde kendi yazdıklarına burun kıvırılacağı endişesi taşıyanlardan biri de Behçet Necatigil olsa gerekti. Ne var ki, aynı şahıs ‘Esenlik Bildirisi’ yayınlanınca Memet Fuat’a ‘Bu çocuk bu şiiriyle bütün direncimi kırdı’ demek zorunda kaldı. Yani minareyi çalan ben çaldığım şeye neyin kılıflık yapacağını çoktan bellemiş sayılırdım. (…)

Seyyid Şerîf Cürcânî‘nin (d.740/1340- v. 816/1413) “Ta’rifât” ismiyle şöhret bulmuş eserindeki Tasavvuf ıstılahlarının (terimlerinin) tercümelerini içeren (Tercüme: Abdülaziz Mecdi Tolun) kitaptan (Tercüme ve Notlarla Yayına Hazırlayan: Abdulrahman Acer; Litera Yayıncılık, 2014) bazı terimlerin anlamlarını alıntılayarak aktarmamdan ibaret olacak bu yazı.

Ahad: Sıfatlar, isimler ve nisbetlerde kesretin (çokluk) ortadan kalkması itibariyle Zât’ın isminden ibarettir.

Âlem: Allah’tan gayrı her şeyden ibarettir.

Amâ’: Ahadiyyet mertebesinden ibarettir.

A’yân-ı sâbite: Mümkün varlıkların Hak Teâlâ’nın ilmindeki hakikatlerinden ibaret olup ezelî ve ebedîdir.

Ayne’l-yakîn: Müşahede ve keşf ile hâsıl olan ilimdir.

Berzah: Mücerred (soyut) mânâlar âlemiyle maddî cisimler âlemi arasındaki âlemdir.

Celâl: Allah’ın kahır ve gazabla alâkalı sıfatlarının umûmî ismidir.

Cemâl: Allah’ın lütuf ve rıza ile alâkalı sıfatlarının umumî ismidir.

Hakikat-i Muhammediyye: Taayyün-i evvel (ilk belirme) ile birlikte Zât’tan ibarettir.

Hakka’l-yakîn: Kulun Hak’ta fenâ bulması (yok olması) ve Hak ile ilim, şuhud ve hâl olarak bekasıdır.

Melekût: Ruhlar ve nefslere has olan gayb âlemidir.

Vacibu’l-Vücûd: Varlığı zatından (zorunlu) olup varlıkta başka hiçbir şeye muhtaç olmayandır.

“Nerede o eski ramazanlar, bayramlar!” söylemini tekrarlama gibi bir niyetim yok. Alışılmışa rağbetten uzak olmak ruh hâliyle bu yazıyı kaleme almaya yöneldim. Yarın Bayram, yaşarsak idrak edeceğiz. Ne ki, bayram heyecanı, neşesi hissedilmiyor gibi. Olağanlık niteliyor durumda mübarek ayları da, gün ve geceleri de sanki. Neden böyleyiz, böyle bir ruh hâlini yansıtıyoruz? Heyecan, coşku, sevinç, ferahlık duymama sanki yaygın ve yerleşiklik kazanmış gibi. Hemen şu bir yılı aşkın zamandır dünya çapında süregelen ve etkisini kaybetmeyen salgın olayı akla gelmesin; zira o da bir belâ olarak insanlık durumumuza ilişkin bir gösterge olarak düşünülmeli.

Mutlu değiliz. Dinle irtibatımızın samimiyet, bağlılık, ilim, irfan yönlerinden eksiklikleri, yüzeysellikleri, şekilcilikleri olduğu her kendini dindar bilen kimselerce kabul edilmeyecek, dolayısıyla bu benim üzerinde durmak istediğim sıkıntılı duruma şâhitlikleri söz konusu olmayacaksa da ben bu konuda düşünce ve duygularımı yansıtmak üzere yazıyorum.

Çok zulüm oluyor yeryüzünde bu yüzyılda. Yaygın olan zulme karşı tavırlar zulmü ortadan kaldırıcı, zulm edeni zor duruma düşürücü anlamda etkili olmaktan uzak, yüzeysel ve âdetâ zulmün devamına yol açıcı mahiyette. Bu da insanların zulmü haksızlık olarak algılayıp sıradan bir tepki göstermelerine dahi sebep olmuyor. Zulüm olağanlaşmış; devletler ve milletler zulme tabir câizse seyirci ve kayıtsız kalır durumdadırlar.

Yaygın mutsuzluk ve karamsarlıkta zulmün rolünün büyük olduğunu düşünüyorum. “Zulm ile âbâd (mâmur, şen) olunmaz” diye bir söz vardır.

Tam da İsrail’in Kudüs ve Gazze’de yaptığı, yapmaktan bıkmadığı zulüm günlerindeyiz.

Ama zulmün her türünün yaygın ve etkili biçimde tanığı olmaktayız yıllardır yaşadığımız ülkelerde ve uluslararası ilişkilerde. İnsan fertleri olarak böyle olağanlaşmış ve yaygınlaşmış zulme duyarsız kalmak da, duyarlı olup bir şey yapamamak, seyirci kalmak da mutsuz olmak için yeterli sebep değil midir?