7 Kasım 1909’da İstanbul Süleymaniye’de doğdu. Büyük Reşid Paşa Numune Mektebi’ni bitirdi (1922). Orta öğrenimine Vefa İdadisi’nde devam etti; birinci sınıfta iken babasını kaybetti. İstanbul Erkek Lisesi’nde felsefeye meyletti ve 1928’de bu okuldan mezun oldu. Avrupa’da öğrenim görmek amacıyla girdiği imtihanı kazanarak Fransa’ya gitti. Önce Fransızca öğrenmek için Aix Lisesi’ne kaydedildi. Aksiyon (hareket) felsefesinin kurucusu Maurice Blondel’i bu sırada tanıdı. İki yıl sonra Strasburg Üniversitesi’ne geçerek felsefe öğrenimi gördü, ahlâk kurlarını tamamladı, sanat tarihi lisansı yaptı. Kendisinden önce Paris’e gelen Ali Fuat Başgil, Remzi Oğuz Arık, Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, Cevdet Perin, Bedrettin Tuncel, Samet Ağaoğlu, Ömer Lutfi Barkan ve Besim Darkot’la tanıştı. Bunlardan Remzi Oğuz ve Ziyaeddin Fahri ile Türkiye’ye döndükten sonra yakın münasebetleri ve dostlukları olacaktır. A. Adıvar’dan sonra Massignon’a Türkçe dersleri verdi. M. Blondel üzerinden başlayan mistik işçileri İslâm tasavvufuna, özellikle vahdet-i vücûd felsefesine doğru gelişti. Strasburg’da ahlâk felsefesiyle ilgili hazırladığı “Conformisme et revolte” başlıklı tezini Sorbonne’da savundu ve üstün başarı kazandı (2 Temmuz 1934). Avrupa’ya tahsile giden Türkler arasında ahlâk üzerinde çalışan ilk öğrenci ve Sorbonne’da felsefe doktorası veren ilk Türk Nurettin Topçu’dur. Tezini bitirdikten sonra Fransa’da kalması yönündeki teklifleri kabul etmeyip 1934 yazında Türkiye’ye döndü ve Galatasaray Lisesi’nde felsefe öğretmeni olarak göreve başladı (29 Eylül 1934); sosyoloji dersi okuttu. Çocukluk arkadaşı Sırrı Tüzeer vasıtasıyla Nakşî Hasib Efendi (Yardımcı) ve Abdülaziz Efendi (Bekkine) ile tanışan Topçu hayatı boyunca etkileneceği Abdülaziz Efendi’ye intisap etmiştir. Bu arada baba dostu Hüseyin Avni Ulaş’ın kızı Fethiye Hanım’la iki yıl sürecek bir evlilik yaptı. Lise Müdürünün bazı öğrencilere geçer not vermesi isteğini geri çevirdiği için düğün günü İzmir Lisesi felsefe öğretmenliğine tayin emri geldi. İzmir’de bulunduğu yıllarda Hareket dergisini yayımlamaya başladı (Şubat 1939). Derginin dördüncü sayısında yayımlanan “Çalgıcılar” yazısından dolayı İstanbul Vefa Lisesi’ne nakledildi (29 Eylül 1939). Burada dört yıl çalıştıktan sonra Denizli İsmet İnönü Lisesi’ne tayin edildi ( 20 Ekim 1943). 4 Ekim 1944’te İstanbul Erkek Lisesi’ne nakliyle birlikte on yıllık sürgün hayatı sona erdi. Arada Vefa ve Haydarpaşa liselerindeki öğretmenlikleri dışında emekliliğine kadar on sekiz yıl burada çalıştı. Ayrıca Robert College’de tarih (1946- 1961), İstanbul İmam- Hatip Okulunda psikoloji, felsefe, din psikolojisi ve dinler tarihi (1955-1960) öğretmenliği yaptı. Fikrî ve siyasî faaliyetlerini Türk Kültür Ocağı ve Milliyetçiler Derneği’nde sürdüren Topçu, MTTB, Aydınlar Ocağı ve Türkiye Millî Kültür Vakfı’nın bazı faaliyetlerine katılmış, seminer ve konferanslar vermiştir 20 Kasım 1974’te yaş haddinden emekli oldu. Kısa süren bir hastalıktan sonra 10 Temmuz 1975’te vefat etti. Ertesi gün Topkapı Kozlu Kabristanı’nda defnedildi. (…) Arkadaşı hukukçu ve akademisyen Fikret Arık’a yazdığı 3 Haziran 1942 tarihli mektubundaki ifadeler bu bakımdan açık ve acı itiraflar gibi duruyor: “Çok sıkılıyorum Fikret, yaşayan her şey içinde temiz bir taraf bulamıyorum. En fenası ilme olan itimadımın, hürmetimin hattâ muhabbetimin hemen hemen sıfıra inmesidir. İnsanlığın aldatıcılarından biri de herhalde bu ilim olmuştur (…)”.

Mektupların temininde yardımcı olan, bir kısmı aramızdan ayrılmış kişileri de anmak isterim: Hocanın yeğeni Ayşe Topçu, Orhan Okay (merhum), Abdullah Kucur (merhum), Hüseyin Yorulmaz, Ömer Özcan, Yusuf Çağlar (merhum), Yasin Özdemir, Kürşad Arıkan, Asım Öz teşekkür borçlu olduğumuz şahıslar arasındadırlar. Bazı taramalar için de Yusuf Ünal’a müteşekkirim. Hoca’mızın ruhu şad u handan olsun.

Bulgurlu, 10 Ağustos 2025 İSMAİL KARA