İbadeti Emir Tevhidi
Rahman’ın nefesinden onuncu tevhîd: Bu tevhîd ‘Onlara sadece bir İlah’a ibâdet etmek emredildi, O’ndan başka ilah yoktur, O, ortak koşulanlardan münezzehdir’ (et-Tevbe 9/31) âyetinde dile getirilir. Bu, ‘ibadeti emretme tevhididir ve garip işlerdendir. Çünkü emredilen için zatî olan bir hususta emretme nasıl olabilir ki? Allah bir grup hakkında ‘İster Allah ister Rahman diye dua edin, hangisiyle dua ederseniz edin, en güzel isimler O’na aittir.” (el-İsra 17/110) buyurur. Bir İlah’a ibadet etmeleri emredilen bu grup da kimdir? Farklı anlamları göstermeleri yönünden ilâhî isimleri incelemeyin, yoksa onların (gösterdikleri zata değil ) isimlerin (bağımsız) anlamlarına ibadet edersiniz! Böyle bir ibadet maluldür (nedenli). Çünkü her hakîkatin ilâhî bir hakikatle irtibatlı olduğunu ve o kendisindeki muhtaçlığın söz konusu hakîkate dönük bir muhtaçlık olduğunu görürler. Onlar ise pek çoktur, çünkü -söz gelişi- rızkı talebin hakîkati, er-Rezzak (rızık veren) ismine ibadet ederken âfiyeti talep edenin hakîkati, eş-Şafi (şifa veren) ismine ibadet eder. Bu nedenle onlara ‘bir İlah’a ibadet edin’ denilmiştir. Buna göre her ilahi isim diğerinin anlamından farklı bir anlamı gösterse bile, aynı zamanda farklı nispetlerin kendisini talep ettiği tek zâtı gösterir. Burada ibadeti ‘ameller’ anlamında yorumlayanın, dil hakkında bilgisi yoktur. Buna göre amel sûret, ibadet ise, yükümlünün kendisini inşa ettiği amel sûretinin rûhudur. Mümin olmayanlar ise, müşriklerdir. Müşrikler, ilahlığı hak sahibinden başkasına bağlayan, O’nun ismini isimlendirilenden başkasına veren ve isimlerde çokluğu iddia edenlerdir. Nitekim onlar, insanlık hakîkatinde de çokluk iddiasında bulunmuştur ve bu konudaki iddiaları geçerlidir. Fakat ilahlıkta çokluğun geçersizliğini anlamamışlardır. Bu nedenle O’nu birleşmekte şaşkınlığa düşerek, şöyle demişlerdir: ‘İlahları tek bir ilah mı yapacak? Şaşılacak bir iş bu! ( Sâd 38/5) Oysa onlar, ilahlığı pek çok şeye izâfe etmenin daha şaşılacak bir iş olduğunu anlamamışlardır.

No Comments