Bilinsin ki, ilmî-i küllî “ümmü’l- kitap”tan, âlemin kalbi mesâbesinde olan “levh-i mahfûz” âlemine nâzil olur ; ve ondan “misâl âlemi”ne gelir. Daha sonra his âleminde cesed haline gelip hissî göz ile görülür. “Âlem-i misâl”, âlem-i ulvîden âlem-i süflîye; ve bâtından zâhire; ve ilimden kevn’e inen varlığın dördüncü mertebesidir. Buna “âlem-i hayâl-i mutlak”; ve insanın varlığında olan “hayâl”e de “âlem-i hayâl-i mukayyed” derler. Ve insânî hayâlin bir tarafı misâl âlemine, bir tarafı da kendi nefsine ve cesedine muttasıldır. İster mizaç bozukluğu sebebiyle ve ister uyku sebebiyle olsun, eğer insanın hayâl”ine süflî cihetten, yani bu içinde bulunduğumuz kevn âleminden, bir sûret müntakış (nakş olunma) olursa, hakîkati yoktur; adğas (karışık rüyalar) ve ahlâmdır ( bazı rüyalar). Çünkü o kimsenin nukuş-i kevniyyeye olan ilgisi sebebiyle “hayâl”inde peydâ olan bir tür mel’abedir (oyun). Fakat insanın hayâl aynasında musavver (tasvir edilmiş) olan sûretler ulvî yönden, yani misâl âleminden nüzûl etmiş ise, gerek yakazada ve gerek uykuda olsun hak ve sâbittir. Çünkü “misâl âlemi” Hak ilminin haznesidir; onda hata mümkün değildir. Ve misâl âleminden nâzil olan sûretler, eğer tabire muhtac olmayıp his âleminde AYNIYLA ZUHUR EDERSE buna “soyut keşf ” derler. Ve eğer görülen hayâlî sûretler, kendisine münasebeti olan hissî sûretlerle tabire muhtaç olursa, buna da “muhayyel keşf” derler. Ve insânî hayal süflî yönden mün’akis (çevrilmiş) olan sûretlere de “soyut hayâl” denir. bu bahsin ayrıntısı Yûsûfî fass’da beyân olunmuştur. Şu halde “soyut keşf” ile “muhayyel keşf” hak ve sâbittir. İbrâhîm (a.s.) oğlu İshak (a.s.)ı rüyasında zebh (kurban) etti. Ve onu ” soyut keşf” türünden addedip his âleminde de, aynıyla cenâb-ı İshâk’ı zebha teşebbüs buyurdu. Fakat Hak Teâlâ hazretleri onun rüyasını, misâl âleminde gördüğü gulâm-ı halîmi olan Hz. İshâk’ın sûretini, ona münasebeti bulunan “koç” suretiyle bi’t-te’vil hak kıldı.